14 stycznia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii

Skocz do: nawigacji, szukaj

14 stycznia jest 14. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 351 (w latach przestępnych 352) dni.

Słońce w tym dniu znajduje się w zodiakalnym gwiazdozbiorze Koziorożca.

Spis treści

1 Święta
2 Wydarzenia w Polsce
3 Wydarzenia na świecie
4 Urodzili się
5 Zmarli
6 Przypisy

edytuj Święta

imieniny: Amadea, Dacjusz, Feliks, Helga, Hilary, Krystiana, Makryna, Malachiasz, Mściwuj, Nina, Odoryk, Piotr, Radogost, Rajner i Sabbas
wspomnienia i święta Kościoła katolickiego^[1]^[2],
- św. Feliks z Noli (†14 stycznia 255, prezbiter)
- św. Malachiasz († V wiek p.n.e. prorok, zob. Księga Malachiasza)
- św. Nino (Christiana, apostołka i patronka Gruzji)
- bł. Odoryk z Pordenone (prezbiter)
- bł. Piotr Donders prezbiter
kościół prawosławny – Nowy Rok

edytuj Wydarzenia w Polsce

1392 – Chełm otrzymał prawa miejskie.
1807 – Napoleon Bonaparte wydał dekret ustanawiający na zajętych przez wojska francuskie ziemiach polskich rząd tymczasowy pod nazwą Komisji Rządzącej.
1863 – w nocy z 14 na 15 stycznia miała miejsce w Warszawie branka, która przyspieszyła wybuch powstania styczniowego.
1875 – Bolesław Prus ożenił się z Oktawią Trembińską.
1897 – w Krakowie utworzono Związek Młodzieży Polskiej "Zet".
1917 – rozpoczęła działalność Tymczasowa Rada Stanu.
1925 – rozpoczął się trzeci zjazd Komunistycznej Partii Robotniczej Polski. Zjazd uchwalił zmianę nazwy na Komunistyczną Partię Polski.
1927 – policja aresztowała kilkuset członków białoruskiej partii Hramada, wśród nich kilku posłów na Sejm.
1945 – odbyła się inauguracja pierwszego roku akademickiego na Uniwersytecie Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie.
1956 – utworzono Ojcowski Park Narodowy.
1980 – premiera sztuki Igraszki z diabłem w Teatrze Telewizji.
1982 – ukazał się pierwszy numer dziennika rządowego Rzeczpospolita.
1993 – na Bałtyku zatonął polski prom pasażerski Jan Heweliusz.
1997 – ukazał się pierwszy numer Pulsu Biznesu.
2000 – premiera filmu Prawo ojca.
2003 – Rada Ministrów przyjęła Narodowy Plan Rozwoju.
2006 – odbył się XIV Finał Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy.

edytuj Wydarzenia na świecie

Franklin D. Roosevelt i Winston Churchill na konferencji w Casablance – 1943

1236 – król Anglii Henryk III ożenił się z Eleonorą Prowansalską.
1506 – w jednej z rzymskich winnic znaleziono starożytną rzeźbę Grupa Laokoona.
1539 – Hiszpania zaanektowała Kubę.
1701 – założono pierwszą szkołę morską w Rosji.
1724 – Filip V Burbon abdykował na rzecz swego syna Ludwika I.
1761 – armia afgańska pokonała Marathów w trzeciej bitwie pod Panipatem.
1814 – Dania, Szwecja i Wielka Brytania zawarły pokój kiloński.
1897 – Szwajcar Matthias Zurbriggen zdobył najwyższy szczyt półkuli południowej – Aconcaguę w Andach.
1900 – premiera opery Tosca Giacomo Pucciniego.
1907 – 1600 osób zginęło w wyniku trzęsienia ziemi w Kingston na Jamajce.
1919 – Szarlotta została wielką księżną Luksemburga.
1938 – Norwegia wysunęła roszczenia terytorialne do Ziemi Królowej Maud.
1943 – II wojna światowa: rozpoczęła się aliancka konferencja w Casablance.
1943 – front wschodni: do służby weszło radzieckie samobieżne działo pancerne SU-122.
1950 – pierwszy lot myśliwca MiG-17.
1953 – Josip Broz Tito został prezydentem Jugosławii.
1954 – w ratuszu w San Francisco odbył się ślub Marilyn Monroe i baseballisty Joe DiMaggio.
1960 – Elvis Presley został promowany na sierżanta US Army.
1961 – Indie Portugalskie zostały włączone do Indii.
1967 – początek ruchu hippisowskiego.
1969 – wystrzelono radziecki statek kosmiczny Sojuz 4.
1970 – w Las Vegas Diana Ross wystąpiła po raz ostatni z grupą The Supremes.
1972 – na duński tron wstąpiła Małgorzata II.
1973 – Honolulu: Elvis Presley wystąpił na transmitowanym przez satelitę na cały świat koncercie Aloha from Hawaii.
1976 – John Wrathall został prezydentem Rodezji.
1978 – w San Francisco odbył się ostatni przed 18-letnim zawieszeniem działalności koncert grupy Sex Pistols.
1980 – Partia Kongresowa Indiry Gandhi przejęła władzę w Indiach.
2004 – prezydent George W. Bush ogłosił Wizję Eksploracji Kosmosu.
2004 – przyjęto aktualnie obowiązujący wzór gruzińskiej flagi.
2004 – w jakuckiej wiosce Tomtor odnotowano temperaturę -72,2 °C, najniższą w stale zamieszkałym miejscu.
2005 – lądownik Huygens przekazał pierwsze w historii zdjęcia z Tytana.
2005 – Piotr Morawski i Włoch Simone Moro dokonali pierwszego zimowego wejścia na ośmiotysięcznik Sziszapangma.
2005 – w pożarze szkoły we wsi Safian w Iranie zginęło 13 dzieci, a 18 zostało rannych.
2010 – wskazówki na symbolicznym Zegarze Zagłady na Uniwersytecie w Chicago zostały przesunięte z 11:55 na 11:54.
2010 – w katastrofie dwóch autobusów w Papui-Nowej Gwinei zginęło 40 osób.

edytuj Urodzili się

83 p.n.e. – Marek Antoniusz, rzymski polityk, wódz (zm. 30 p.n.e.)
38 p.n.e. – Druzus Starszy, rzymski wódz (zm. 9 p.n.e.)
1131 – Waldemar I Wielki, król Danii (zm. 1182)
1507 – Katarzyna Habsburg, królowa Portugalii, żona Jana III Awiz (zm. 1578)
1702 – Nakamikado, cesarz Japonii (zm. 1737)
1718 – Katarzyna Agnieszka Ludwika Sapieha, litewska łowczyna, działaczka konfederacji barskiej (zm. 1779)
1729 – Feliks Turski, polski duchowny katolicki, biskup krakowski (zm. 1800)
1770 – Adam Czartoryski, polski pisarz, mecenas sztuki i kultury, przywódca Wielkiej Emigracji (zm. 1861)
1793 – Wojciech Chrzanowski, polski generał, kartograf (zm. 1861)
1800 – Ludwig von Köchel, austriacki pisarz, kompozytor, muzykolog, botanik (zm. 1877)
1804 – Paweł Rzewuski, polski duchowny katolicki, biskup warszawski (zm. 1892)
1858 – Patrick Joseph Kennedy, amerykański polityk (zm. 1929)
1861 – Mehmed VI, sułtan Turcji (zm. 1926)
1873 – André Bloch, francuski kompozytor (zm. 1960)
1874 – Józef Englich, polski działacz gospodarczy i społeczny, prawnik, minister skarbu (zm. 1924)
1875 – Albert Schweitzer, francuski filozof, lekarz, misjonarz, muzyk (zm. 1965)
1876 – Konstanty Zakrzewski, polski fizyk (zm. 1948)
1878 – Victor Segalen, francuski pisarz (zm. 1919)
1882 – Nina Ricci, francuska kreatorka mody (zm. 1970)
1886 – Hugh Lofting, brytyjski pisarz (zm. 1947)
1887 – Hugo Steinhaus, polski matematyk, aforysta (zm. 1972)
1892 – Martin Niemöller, niemiecki pastor, działacz antyfaszystowski (zm. 1984)
1892 – Hal Roach, amerykański producent filmowy (zm. 1992)
1892 – Gustaw Różycki, polski inżynier i wynalazca (zm. 1975)
1896 – John Dos Passos, amerykański pisarz (zm. 1970)
1901 – Alfred Tarski, polski logik, matematyk (zm. 1983)
1905 – Takeo Fukuda, japoński polityk, premier Japnii (zm. 1995)
1906 – William Bendix, amerykański aktor (zm. 1964)
1907 – Halina Karnkowska, łodzianka, działacz krajoznawczy i turystyczny, przewodnik, stworzyła i prowadziła w latach 1959-1980 społeczną opiekę nad zabytkami w łódzkim PTTK, (zm. 1980),
1909 – Joseph Losey, amerykański reżyser filmowy (zm. 1984)
1911 – Anatolij Rybakow, rosyjski pisarz (zm. 1998)
1912 – Tillie Olsen, amerykańska pisarka (zm. 2007)
1914 – Harold Russell, kanadyjski aktor (zm. 2002)
1915 – André Frossard, francuski pisarz, dziennikarz, filozof katolicki (zm. 1995)
1915 – Franciszek Musiel, polski duchowny katolicki, biskup częstochowski (zm. 1992)
1916 – Jan Świderski, polski aktor (zm. 1988)
1919 – Giulio Andreotti, włoski polityk, premier Włoch
1919 – Jan Olszański, polski duchowny katolicki, biskup (zm. 2003)
1920 – Jean Dutourd, francuski pisarz
1920 – Lidia Skarżyńska, polska scenograf (zm. 1994)
1921 – Kenneth Bulmer, angielski pisarz fantastyki naukowej i fantasy (zm. 2005)
1921 – Józef Trendota, polski ekonomista, polityk, minister finansów (zm. 1989)
1925 – Yukio Mishima, japoński pisarz, aktor, reżyser filmowy (zm. 1970)
1925 – Ernst Stojaspal, austriacki piłkarz, reprezentant Austrii (zm. 2002)
1926 – Adam Perzyk, polski aktor, grafik (zm. 1978)
1929 – Aleksandar Petrović, jugosłowiański reżyser filmowy (zm. 1994)
1931 – Witold Tokarski, polski aktor
1933 – Stan Brakhage, amerykański reżyser filmowy (zm. 2003)
1934 – Marek Hłasko, polski pisarz (zm. 1969)
1934 – Danuta Zagrodzka, polska dziennikarka, publicystka (zm. 2007)
1935 – Henryk Muszczyński, polski pilot szybowcowy, wielokrotny mistrz Polski (zm. 2009)
1937 – Marian Janowski, polski burmistrz, działacz społeczny i samorządowy
1938 – Morihiro Hosokawa, japoński polityk, premier Japonii
1939 – Liliana Urbańska, polska wokalistka jazzowa
1941 – Faye Dunaway, amerykańska aktorka
1941 – Milan Kučan, słoweński polityk, prezydent Słowenii
1942 – Krzysztof Klenczon, polski muzyk zespołu Czerwone Gitary, kompozytor (zm. 1981)
1943 – Shannon Lucid, amerykańska astronautka
1945 – Anselm Grün, niemiecki teolog, pisarz
1945 – Michał Hilchen, polski księgoznawca, bibliofil, antykwariusz, edytor, historyk literatury i kultury (zm. 2009)
1945 – Vonetta McGee, amerykańska aktorka (zm. 2010)
1946 – Jerzy Góralczyk, polski aktor
1947 – Bill Werbeniuk, kanadyjski snookerzysta (zm. 2003)
1947 – Krystyna Prońko, polska piosenkarka
1949 – Sebastián Alarcón, chilijski reżyser filmowy
1949 – Lawrence Kasdan, amerykański reżyser filmowy
1950 – Andrzej Diakonow, polski ekonomista, polityk, poseł na Sejm RP
1952 – Calin Popescu-Tariceanu, rumuński polityk, premier Rumunii
1957 – Sławomir Ciesielski, polski perkusista zespołu Republika
1957 – Anchee Min, chińska malarka, fotografik, pisarka, muzyk
1959 – Jadwiga Sawicka, polska malarka, fotografik, twórczyni instalacji
1959 – Waldemar Wróblewski, polski kompozytor, aranżer (zm. 2005)
1962 – Andrzej Horubała, polski reżyser, dziennikarz, krytyk literacki
1963 – Artur W. Kral, polski kardiochirurg dziecięcy
1963 – Steven Soderbergh, amerykański reżyser filmowy
1965 – Szamil Basajew, czeczeński bojownik, przywódca rebeliantów czeczeńskich (zm. 2006)
1966 – Marco Hietala, basista Nightwish
1967 – Emily Watson, angielska aktorka
1967 – Zakk Wylde, amerykański gitarzysta i wokalista zespołu Black Label Society
1968 – Krystyna Danilczyk-Zabawska, polska lekkoatletka, kulomiotka
1969 – Dave Grohl, amerykański muzyk zespołów: Nirvana i Foo Fighters
1969 – Arkadiusz Jakubik, polski aktor, reżyser teatralny
1969 – Marek Migalski, polski politolog, komentator polityczny
1971 – Antonios Nikopolidis, grecki piłkarz, bramkarz, reprezentant Grecji
1973 – Giancarlo Fisichella, włoski kierowca wyścigowy
1974 – Arkadiusz Janiczek, polski aktor
1980 – Piotr Konca, polski gitarzysta zespołu IRA
1980 – Monika Kuszyńska, polska wokalistka zespołu Varius Manx
1982 – Victor Valdés, hiszpański piłkarz, bramkarz klubu FC Barcelona
1982 – Caleb Followill, amerykański wokalista i gitarzysta (Kings of Leon).
1984 – Gosia Andrzejewicz, polska piosenkarka
1986 – Piotr Kuklis, polski piłkarz, reprezentant Polski
1989 – Natasha Ruddock, jamajska lekkoatletka

edytuj Zmarli

768 – Fruela I, król Asturii (ur. 732)
1092 – Wratysław II, król Czech (ur. po 1032)
1163 – Władysław II, król Węgier (ur. 1131)
1301 – Andrzej III, król Węgier (ur. między 1265 a 1270)
1331 – Odoryk de Pordenone, błogosławiony, włoski franciszkanin, misjonarz, apostoł Chin (ur. ok. 1265)
1742 – Edmond Halley, angielski astronom (ur. 1656)
1867 – Jean Ingres, francuski malarz, portrecista (ur. 1780)
1898 – Lewis Carroll, brytyjski pisarz, matematyk, logik, fotograf (ur. 1832)
1901 – Charles Hermite, francuski matematyk (ur. 1822)
1905 – Ernst Abbe, niemiecki fizyk (ur. 1840)
1905 – Maksymilian Jackowski, polski działacz społeczny i gospodarczy w Wielkopolsce (ur. 1815)
1920 – John Francis Dodge, amerykański przedsiębiorca samochodowy (ur. 1864)
1928 – Jan Danysz, polski biolog, mikrobiolog (ur. 1860)
1938 – Anatolij Piepielajew, rosyjski generał (ur. 1891)
1947 – Elizabeth Short, amerykańska aktorka (ur. 1924)
1954 – Nikodem Sulik, polski dowódca wojskowy, generał (ur. 1893)
1957 – Humphrey Bogart, amerykański aktor (ur. 1899)
1961 – Barry Fitzgerald, irlandzki aktor (ur. 1888)
1965 – Jeanette MacDonald, amerykańska aktorka, piosenkarka (ur. 1903)
1966 – Siergiej Korolow, radziecki inżynier, konstruktor rakiet (ur. 1907)
1972 – Fryderyk IX Glücksburg, król Danii (ur. 1899)
1977 – Sir Anthony Eden, brytyjski polityk, minister spraw zagranicznych, premier Wielkiej Brytanii (ur. 1897)
1977 – Peter Finch, angielski aktor (ur. 1916)
1977 – Anaïs Nin, francuska pisarka (ur. 1903)
1978 – Kurt Gödel, austriacki logik, matematyk (ur. 1906)
1983 – Wacław Majewski, polski duchowny katolicki, biskup warszawski (ur. 1891)
1984 – Henryk Glass, polski instruktor harcerski, żołnierz AK (ur. 1896)
1986 – Donna Reed, amerykańska aktorka (ur. 1921)
1987 – Douglas Sirk, niemiecko-amerykański reżyser filmowy (ur. 1900)
1988 – Georgij Malenkow, radziecki polityk, działacz komunistyczny, I sekretarz KC KPZR, premier ZSRR (ur. 1902)
1991 – David Arkin, amerykański aktor (ur. 1941)
1999 – Jerzy Grotowski, polski reżyser teatralny, teoretyk teatru (ur. 1933)
1999 – Zdzisław Konicki, polski znawca dziejów i zabytków Łodzi (ur. 1925)
2002 – Zbigniew Dziewiątkowski, polski muzyk zespołu Tercet Egzotyczny (ur. ?)
2004 – Uta Hagen, amerykańska aktorka, pedagog sztuki scenicznej (ur. 1919)
2005 – Rudolph Moshammer, niemiecki projektant mody (ur. 1940)
2006 – Henri Colpi, francuski reżyser filmowy (ur. 1921)
2006 – Heinrich Severloh, niemiecki żołnierz znany jako "Bestia z Omaha" (ur. 1923)
2006 – Shelley Winters, amerykańska aktorka (ur. 1920)
2007 – Harvey Cohen, amerykański kompozytor (ur. 1951)
2007 – Darlene Conley, amerykańska aktorka (ur. 1934)
2007 – Andriej Czerkizow, rosyjski dziennikarz (ur. 1955)
2007 – Vassilis Fotopoulos, grecki malarz, scenograf i reżyser filmowy (ur. 1935)
2008 – Justyna Kreczmarowa, polska aktorka (ur. 1918)
2008 – Józef Bartosik, polski kapitan marynarki i brytyjski kontradmirał, uczestnik II wojny światowej (ur. 1917)
2008 – Wojciech Adamiecki, polski dziennikarz, reportażysta, tłumacz, dyplomata, ambasador RP w Tel Awiwie (ur. 1934)
2008 – Vincenz Liechtenstein, austriacki polityk (ur. 1950)
2009 – Jan Kaplický, czeski architekt (ur. 1937)
2009 – Maria Kurowska, polska działaczka społeczna, współzałożycielka kieleckiej "Solidarności" (ur. 1924)
2009 – Ricardo Montalban, amerykański aktor (ur. 1920)
2009 – Leo Rwabwogo, ugandyjski bokser, medalista olimpijski (ur. 1949)
2009 – Zdzisław Skwara, polski śpiewak operowy (bas) (ur. 1920)
2009 – Gennadij Szatkow, rosyjski bokser, mistrz olimpijski (ur. 1932)
2010 – Bobby Charles, amerykański piosenkarz, kompozytor (ur. 1938)
2010 – Shaban Hadëri, albański rzeźbiarz (ur. 1928)
2010 – Patricia Page, kanadyjska pisarka, poetka (ur. 1916)
2010 – Petra Schürmann, niemiecka aktorka, modelka, Miss World 1956 (ur. 1933)

Przypisy

[0] Chronologiczny spis informacji o świętych i błogosławionych.

[1] Żywoty Świętych.

[1]

[2]

Marki Samochodow

www.lancia.samochodziki.info